Programma 5: Wenjen en Omjouwing

5.1 Waar gaat programma 5 ‘Wenjen en Omjouwing’ over?

Terug naar navigatie - Programma 5: Wenjen en Omjouwing - 5.1 Waar gaat programma 5 ‘Wenjen en Omjouwing’ over?

Programmaportefeuillehouder: K. Wielstra, T. Bakker

De gemeente Dantumadiel wil investeren in de toekomst. Het woningtekort en de hoge energieprijzen zijn de grootste uitdagingen op dit gebied. Duurzaam wonen en aanbod van woningen is in korte tijd van groot belang geworden. Dantumadiel wil daarom de regie pakken op het aanbieden van sociale huur- en sociale koopwoningen en daarmee de doorstroom bevorderen en zo veel mogelijk inspelen op de woonbehoefte van onze inwoners. Hierbij wil Dantumadiel creatief en flexibel zijn, en verder kijken dan de traditionele woonvormen. Denk aan actief grondbeleid, kangoeroewoningen en flexibel wonen. Daarnaast dienen procedures versneld te worden om beter te kunnen inspelen op de woonbehoefte van onze inwoners. De nieuwe omgevingswet biedt hier goede kansen en mogelijkheden voor.

Een belangrijke opgave voor de komende periode is om onze lokale samenleving duurzamer te maken. Veel bestaande woningen dienen verduurzaamd te worden. Dantumadiel wil onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om dit aan te pakken en samenwerken met de inwoners. Het opzetten van lokale energiecoöperaties wordt gestimuleerd en we helpen inwoners om hun eigen woning (beter) te isoleren en om energiebesparende middelen toe te passen. Tevens heeft de gemeente een biodivers, ecologisch en duurzaam groenbeleid en wil zij ook de inwoner stimuleren om hier aan bij te dragen. Dantumadiel wil inzetten op het bevorderen van een circulaire economie. Bedrijven worden gestimuleerd en ondersteund om samen te werken aan het omzetten van afvalstromen in grondstofstromen. Er wordt gestreefd naar een reductie van huishoudelijk afval. Er wordt gewerkt aan een ‘Plan voor het dorp van de toekomst’: een plan dat actief aandacht geeft aan de ambitie om op een innovatieve manier aan de slag te gaan het veranderende klimaat en de energietransitie.

5.2 Doelen

Terug naar navigatie - Programma 5: Wenjen en Omjouwing - 5.2 Doelen

501.1 In de komende 4 jaar worden er 200 extra wooneenheden gerealiseerd vanuit sociaal oogpunt naast de bestaande productie, waarbij de gemeente de regierol behoudt.

Terug naar navigatie - Programma 5: Wenjen en Omjouwing - 5.2 Doelen - 501.1 In de komende 4 jaar worden er 200 extra wooneenheden gerealiseerd vanuit sociaal oogpunt naast de bestaande productie, waarbij de gemeente de regierol behoudt.

501 Wonen

501.1.1 100 woningen realiseren voor starters en lagere inkomens (onder de €250.000).

 

Voortgang

O
 

Toelichting

In nieuwe ontwikkelingen wordt gestuurd op een mix waarbij minimaal 30% bestaat uit sociale huur- of koopwoningen. Gezien de ontwikkelingen op de markt is het zeer twijfelachtig of een grens van €250.000 of minder gehanteerd kan worden als grens voor koopwoningen. Over de periode van 2022 tot 2025 zijn er in de gemeente 132 woningen gerealiseerd waarvan 84 woningen toebehoren tot categorie betaalbaarheid. De overige woningen zijn vrijstaande woningen waarvan de betaalbaarheid niet te achterhalen is. 

 

Afgerond

Nee

501.1.2 75 woningen realiseren voor senioren appartementen of woonhofjes.

 

Voortgang

G
 

Toelichting

Met name in Feanwâlden en De Westereen zijn private initiatieven voor appartementen en woonhofjes die in verschillende stadia verkeren. Het gaat hierbij onder andere om appartementsgebouwen die ook van een lift zijn voorzien. Hiermee zijn deze o.a. geschikt voor senioren. In totaal zijn er en worden er binnen de gemeente minimaal 100+ seniorenwoningen gerealiseerd. 

 

Afgerond

Ja

501.1.3 Het vaststellen van beleid over pré mantelzorg-, kangoeroewoningen, flexibel wonen en tiny houses waardoor er ten minste 25 alternatieve woonvormen gerealiseerd kunnen worden.

 

Voortgang

O
 

Toelichting

Het college heeft een concept-versie van beleid voor pré-mantelzorgwoningen vastgesteld. Dit is ter inzage gelegd en hier is één zienswijze op gekomen. Deze is afgehandeld en weer op route naar het college gegaan.  Het beleid komt in september weer in de raad. Gezien de beschikbare capaciteit in 2026 is er nog geen mogelijkheid geweest voor het opstellen van nieuw beleid. Per initiatief zal daarom met een positieve grondhouding naar aanvragen gekeken worden. Inmiddels zijn we gestart met een pilot-project voor tiny houses/kleine woningen.

 

Afgerond

Nee

502.1 De hoeveelheid huishoudelijk restafval naar maximaal 100kg per inwoner per jaar in 2025.

Terug naar navigatie - Programma 5: Wenjen en Omjouwing - 5.2 Doelen - 502.1 De hoeveelheid huishoudelijk restafval naar maximaal 100kg per inwoner per jaar in 2025.

502 Duurzaamheid

502.2 70% van de elektriciteit van de gehele gemeente wordt duurzaam opgewekt in 2030 en een besparing creëren van 1,5% procent energie per jaar.

Terug naar navigatie - Programma 5: Wenjen en Omjouwing - 5.2 Doelen - 502.2 70% van de elektriciteit van de gehele gemeente wordt duurzaam opgewekt in 2030 en een besparing creëren van 1,5% procent energie per jaar.

502 Duurzaamheid

502.2.10 Energieloket: het verder uitbreiden van het energieloket waarbij de inwoner wordt ontzorgd. Waaronder activiteiten als de inzet van vrijwilligers, spreekuren, energiemarkten, energiecoach en energieadvies en andere activiteiten.

 

Voortgang

G
 

Toelichting

Diverse uitbreidingen gerealiseerd. Spreekuren, Subsidiecoach (hulp bij subsidies en leningen) en betrokkenheid Mienskip. 

 

Afgerond

Nee

502.2.11 Faciliteren in het verduurzamen van de bestaande woningen.

 

Voortgang

G
 

Toelichting

Sinds 2024 is de isolatiesubsidie van de gemeente Dantumadiel actief. In 2025 heeft de raad een besluit genomen over de besteding van de subsidie van het Volkshuisvestingsfonds. Vanaf 2026 is er daardoor subsidie beschikbaar voor woningeigenaren met een laag inkomen en een slecht geïsoleerde woning. Ook is het energieloket uitgebreid om inwoners te helpen bij het verduurzamen van hun woning.

 

Afgerond

502.2.3 In de Bosk Fase 2 biobased isoleren en regenwatergebruik stimuleren.

 

Voortgang

G
 

Toelichting

Sinds februari 2025 is de subsidieregeling actief en kunnen eigenaren gebruik maken van deze mogelijkheid. 

 

Afgerond

Nee

502.2.5 Plan op te stellen in 2024 om het maatschappelijk vastgoed te verduurzamen.

 

Voortgang

O
 

Toelichting

Het opstellen van de duurzame meer-jaren-onderhoudsprogramma’s [(d)mjop's] van onze gebouwen zit in de afrondingsfase van onze aannemer.  Voor onze aannemer is het uitdagend gebleken het kwaliteitsniveau te behalen wat hiervoor benodigd is. Het verduurzamingsplan {daarvoor zijn de (d)mjop's benodigd} is eind 2026 gereed.

 

Afgerond

Nee

502.2.6 Het realiseren van een gemeentelijk circulair ambachtscentrum waardoor het hergebruik van producten binnen de gemeente optimaal wordt gefaciliteerd. In samenwerking met: Dokwurk, Kringloopwinkels en Milieustraten.

 

Voortgang

O
 

Toelichting

Het ontwikkelen van een circulair ambachtcentrum neemt veel tijd in beslag en zal mogelijk niet allemaal binnen de programmaperiode gerealiseerd worden, maar het wordt gedeeltelijk in fases gerealiseerd.  We zijn samen met de gemeente Noardeast-Fryslan en kringloopwinkels bezig met het opzetten van een voorsorteerstation. Omrin ziet teveel risico's om een voorscheidingsstation te realiseren op de milieustraat . Daarom onderzoeken we nu andere mogelijkheden buiten de milieustraat. Mocht dit niet lukken, dan gaan we naar andere mogelijkheden kijken om beter te gaan recyclen op de milieustraat. 

 

Afgerond

Nee

502.2.8 Het in 1 of 2 dorpen opstellen van een Warmteprogramma Uitvoeringsplan.

 

Voortgang

O
 

Toelichting

In warmteprogramma hebben we als doel om met elk dorp een uitvoeringsplan te maken voor de warmtetransitie. We starten na de zomer 2026 met opstellen van het eerste uitvoeringsplan.

 

Afgerond

Nee

502.2.9 Het vaststellen van het Warmteprogramma en in verband hiermee het uitvoeren van technisch onderzoek en/of MER.

 

Voortgang

G
 

Toelichting

Rond derde kwartaal 2026 afstemming concept intern en met stakeholders. Rond najaar ter inzage en in het najaar vaststellen.

 

Afgerond

Nee

502.3 De energiearmoede wordt zodanig verminderd dat in 2030 alle inwoners blijvend in hun energiebehoefte kunnen voorzien op basis van een maatschappelijk verantwoord niveau van levensonderhoud.

Terug naar navigatie - Programma 5: Wenjen en Omjouwing - 5.2 Doelen - 502.3 De energiearmoede wordt zodanig verminderd dat in 2030 alle inwoners blijvend in hun energiebehoefte kunnen voorzien op basis van een maatschappelijk verantwoord niveau van levensonderhoud.

502 Duurzaamheid

503.2 De doorlooptijd van planvoorbereiding voor ruimtelijke projecten met 40% versnellen.

Terug naar navigatie - Programma 5: Wenjen en Omjouwing - 5.2 Doelen - 503.2 De doorlooptijd van planvoorbereiding voor ruimtelijke projecten met 40% versnellen.

503 Ruimtelijke kwaliteit / RO / bouwen

5.4 Verbonden partijen

Terug naar navigatie - Programma 5: Wenjen en Omjouwing - 5.4 Verbonden partijen
Verbonden partij Bijdrage aan beleidsdoelstellingen
Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO) De FUMO is de Friese vertaling van de landelijk in te stellen Regionale Uitvoeringsdiensten (RUD’s). Doel is kwaliteitsverbetering en verhoging van de efficiency van de uitvoering van wettelijke milieutaken van gemeenten en provincies.
Welstandszorg Hûs en Hiem Het voorzien van de gemeenten in de welstandsadvisering als bedoeld in de Woningwet en advisering over toepassing van de Monumentenwet.
Friese Energietafel (FET)

De Fet is een samenwerkingsverband van de gemeenten in Fryslân dat zich inzet voor schone energie in Fryslân. Doelen zijn om expertise, capaciteit en kennis te kunnen bundelen, energievraagstukken gezamenlijk te kunnen aanpakken,  meer grip en regie op samenhang in de uitvoering te krijgen en initiatieven te kunnen aanjagen en mogelijk maken.

Ovef

De Ovef is een organisatie t.b.v. de inkoop en het contractbeheer op het gebied van (groene) energie van de Friese overheden.  

Omrin 

Omrin is een afvalinzamelings- en verwerkersbedrijf van de Friese gemeenten.

 

5.5 Uniforme beleidsindicatoren

Terug naar navigatie - Programma 5: Wenjen en Omjouwing - 5.5 Uniforme beleidsindicatoren
Uniforme beleidsindicatoren Eenheid Periode Gemeente Dantumadiel Nederland
Omvang huishoudelijk restafval Kg/inwoner 2024 196,00 148,00
Hernieuwbare elektriciteit % 2024 54,70 42,80
Nieuw gebouwde woningen Aantal per 1.000 woningen 2024 2,70 8,40
Demografische druk % 2026 87,30 71,30

 

Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren

Uniforme beleidsindicatoren Toelichting Bron
Omvang huishoudelijk restafval Niet gescheiden ingezameld huishoudelijk afval. CBS
Hernieuwbare elektriciteit Hernieuwbare elektriciteit is elektriciteit die is opgewekt uit wind, waterkracht, zon of biomassa.  RWS
Nieuw gebouwde woningen Nieuw gebouwde woningen, exclusief overige toevoegingen, zoals transformaties. Basisregistratie adressen en gebouwen
Demografische druk De som van het aantal personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar. CBS

 

5.6 Overzicht baten en lasten

Terug naar navigatie - Programma 5: Wenjen en Omjouwing - 5.6 Overzicht baten en lasten
Bedragen x €1.000
Omschrijving Begroting 2026 Begroting na wijziging 2026 Wijziging 2e Turap 2026 Begroting na 2e Turap 2026
Baten
501 Ruimtelijke ontwikkeling / ruimtelijke kwaliteit 396 755 3 757
502 Wonen 589 1.006 -43 963
503 Milieu 0 1.773 1 1.774
508 Afvalbeleid en afval inzameling 2.607 2.607 8 2.615
Totaal Baten 3.593 6.141 -32 6.109
Lasten
501 Ruimtelijke ontwikkeling / ruimtelijke kwaliteit -1.067 -2.134 160 -1.974
502 Wonen -1.053 -2.640 -1.624 -4.264
503 Milieu -1.021 -3.465 -17 -3.482
508 Afvalbeleid en afval inzameling -2.140 -2.144 -19 -2.163
Totaal Lasten -5.281 -10.383 -1.500 -11.883
Saldo baten en lasten -1.688 -4.242 -1.532 -5.773
Onttrekkingen
590 Mutaties reserves programma 5 175 3.224 1.075 4.299
Totaal Onttrekkingen 175 3.224 1.075 4.299
Stortingen
590 Mutaties reserves programma 5 0 -595 416 -178
Totaal Stortingen 0 -595 416 -178
Saldo onttrekkingen en stortingen 175 2.629 1.491 4.121

Toelichting op wijziging

Terug naar navigatie - Programma 5: Wenjen en Omjouwing - Toelichting op wijziging

Bedragen x € 1.000

Onderdeel Omschrijving Wijziging 2e Turap 2026 Incidenteel (I) / Structureel (S)
Baten      
501 Ruimtelijke ontwikkeling / Ruimtelijke kwaliteit      
  Verschillen kleiner dan €50.000 3 I/S
502 Wonen      
  De raming van de legesopbrengsten voor de bouw van het MFC Feanwâlden wordt aangepast, waarbij de in 2026 geraamde oprengsten worden verschoven naar 2027. De leges (als kosten) maken onderdeel uit van het investeringskrediet voor het MFC Feanwâlden. -166 I
 

Volkshuisvestingsfonds, bij de jaarrekening werd geconstateerd dat ten onrechte door het Rijk geoormerkte gelden aan de bestemmingsreserve voor het Volkshuisvestingsfonds werden toegevoegd. Middels deze wijziging wordt dit gecorrigeerd en worden deze middelen als vooruitontvangen van het Rijk in de financiële administratie verwerkt. In de reserve Volkshuisvestingsfonds zijn nog wel middelen voor de cofinanciering gereserveerd. Per saldo heeft deze wijziging geen resultaateffect. 

120 S
  Verschillen kleiner dan €50.000 3 I/S
503 Milieu      
  Verschillen kleiner dan €50.000 1 I/S
508 Afvalbeleid en afval inzameling      
  Verschillen kleiner dan €50.000 8 I/S
Totaal baten   -32  
       
Lasten      
501 Ruimtelijke ontwikkeling / Ruimtelijke kwaliteit      
  De sloop van Teeling wordt doorgeschoven naar volgend jaar, in afwachting van de resultaten van het ecologisch onderzoek. Hierdoor verschuift het bijbehorende budget naar volgend jaar.  175 I
  Verschillen kleiner dan €50.000 -15 I/S
502 Wonen      
  Volkshuisvestingsfonds, zie baten. -1.614 I/S
  Verschillen kleiner dan €50.000 -10 I/S
503 Milieu      
  Verschillen kleiner dan €50.000 -17 I/S
508 Afvalbeleid en afval inzameling      
  Verschillen kleiner dan €50.000 -19 I/S
Totaal lasten   -1.532  
       
Toevoegingen aan reserves      
  Reserve Volkshuisvestingsfonds, zie baten. 1.078 I/S
  Verschillen kleiner dan €50.000 -3 I
Totaal toevoegingen aan reserves   1075  
       
Onttrekkingen aan reserves      
  Reserve Volkshuisvestingsfonds, zie baten. 416 S
Totaal onttrekkingen aan reserves   416  
       
Totaal saldo wijzigingen   -40