Programma 3: Soarch en Wolwêzen

3.1 Waar gaat programma 3 ‘Soarch en Wolwêzen’ over?

Terug naar navigatie - Programma 3: Soarch en Wolwêzen - 3.1 Waar gaat programma 3 ‘Soarch en Wolwêzen’ over?

Programmaportefeuillehouder: R. Kempenaar, K. Wielstra, W. Strikwerda

De gemeente Dantumadiel vindt het van belang dat iedereen mee kan doen en dat alle inwoners in hun kracht kunnen staan. We willen dat mensen zelfredzaam en samen-redzaam zijn en zelf de regie over hun leven kunnen behouden. Inwoners hebben behoefte aan goede en doeltreffende zorg. De gemeente heeft een sleutelrol als het gaat om informatievoorziening gezinsondersteuning en opvoeding en wil hierin toegankelijk zijn. Met het benutten van sturingsinformatie, een efficiëntere inzet van middelen en innovatie in de bedrijfsvoering willen we de beperkte middelen zo inzetten dat deze maximaal ten goede komen aan inwoners die het nodig hebben om te kunnen participeren in de samenleving. De gemeente Dantumadiel zal extra inzetten op contractmanagement met als doel fraudebestrijding en zelfverrijking in de zorg tegen te gaan. De resultaten hiervan komen ten gunste van armoedebestrijding, begeleiding en sociale activering samen met onze stakeholders (bijvoorbeeld Dokwurk). Daarnaast wordt er extra ingezet op de gevolgen van onze economische situatie zoals energiearmoede, schulden en eenzaamheid. 

3.2 Doelen

Terug naar navigatie - Programma 3: Soarch en Wolwêzen - 3.2 Doelen

301.1 Zelfredzaamheid vergroten van onze zorgbehoeftige inwoners.

Terug naar navigatie - Programma 3: Soarch en Wolwêzen - 3.2 Doelen - 301.1 Zelfredzaamheid vergroten van onze zorgbehoeftige inwoners.

301 Langer leven in goede gezondheid

Nadere toelichting: Onderzoeken hoe we zelfredzaamheid gaan meten.

301.1.2 Implementatie nieuw welzijnsbeleid (inclusief jongerenwerk) met doarpsmoetingsplakken.

 

Voortgang

G
 

Toelichting

Het implementeren heeft de nodige vertraging opgelopen door de ontwikkelingen van Yfke. Deze ontwikkelingen nemen we mee in nieuw integraal beleid met thema's als gezondheid, leefstijl en sport, waarover in 2026 besluitvorming gaat plaatsvinden.

 

Afgerond

Nee

301.1.3 Jeugdhulp op scholen verder uitbreiden.

 

Voortgang

G
 

Toelichting

De hulpverlening via SMW op de scholen is verder uitgebreid van vier naar zes scholen.  Op de overige drie scholen wordt ingezet op contact met de IB-ers.

 

 

Afgerond

Nee

301.1.4 Werkwijze familiegroepsplan opnemen in nieuw beleid bij Jeugdhulp

 

Voortgang

O
 

Toelichting

We zetten niet in op een familiegroepsplan, maar wel regulier in op een integrale aanpak met ondersteuningsplannen voor het gehele gezin. De pilot jeugd is voorbereid en wordt momenteel uitgevoerd. Hierbij kunnen we nog beter inzetten op de diverse leefgebieden van het gezin.

 

 

Afgerond

Nee

301.1.5 Meer bewustwording creëren laaggeletterdheid binnen onze organisatie.

 

Voortgang

G
 

Toelichting

De interne werkgroep  die het project uitvoert  is opgegaan in de groep Taalambassadeurs.

 

Afgerond

Ja

301.1.6 Extra inzet op (digi)taalvaardigheid via bibliotheken.

 

Voortgang

G
 

Toelichting

In samenwerking met de stakeholders en in afstemming met de raad is gewerkt aan een plan voor extra inzet op het terugdringen van laaggeletterdheid. Raadsavond heeft eind 2025 plaatsgevonden. In 2026 wordt dit plan uitgevoerd.

 

Afgerond

Nee

301.2 Aantoonbare verschuiving realiseren van duurdere zorgtrajecten naar goedkopere vormen van zorg.

Terug naar navigatie - Programma 3: Soarch en Wolwêzen - 3.2 Doelen - 301.2 Aantoonbare verschuiving realiseren van duurdere zorgtrajecten naar goedkopere vormen van zorg.

301 Langer leven in goede gezondheid

Nadere toelichting: Onderzoeken wat beïnvloedbare zorgkosten zijn door in gesprek te gaan met betrokken partijen zoals de gebiedsteams. Het doel is om 5% van die beïnvloedbare zorgkosten te reduceren, mede door meer aanbod in - en gebruik van algemene voorzieningen.

302.1 Streven naar een samenleving waarbij iedereen kan participeren ondanks hun financiële positie. Dit willen we bereiken door het vaststellen van het actieplan armoede- en schuldenbeleid waarin we concrete acties opnemen om dit doel te bereiken.

Terug naar navigatie - Programma 3: Soarch en Wolwêzen - 3.2 Doelen - 302.1 Streven naar een samenleving waarbij iedereen kan participeren ondanks hun financiële positie. Dit willen we bereiken door het vaststellen van het actieplan armoede- en schuldenbeleid waarin we concrete acties opnemen om dit doel te bereiken.

302 Meer maatschappelijke participatie

3.3 Beleidsdocumenten

Terug naar navigatie - Programma 3: Soarch en Wolwêzen - 3.3 Beleidsdocumenten
Beleidsdocumenten per onderwerp
Langer leven in goede gezondheid
Gemeentelijk Gezondheidsbeleid 2021-2025
Meer maatschappelijke participatie
Beleids- en nadere regels;  en verordeningen op terrein van Participatiewet, Jeugdzorg , Wmo, Wet inburgering, Schuldhulpverlening (zijn allen geldig t/m heden)
Visiedocument gebiedsteam (toegang) 
Kadernota Welzijnsbeleid 2022 – 2025 
Gunstiger opvoedklimaat
Beleids- en nadere regels;  en verordeningen op terrein van Participatiewet, Jeugdzorg , Wmo, Wet inburgering, Schuldhulpverlening (zijn allen geldig t/m heden)

 

3.4 Verbonden partijen

Terug naar navigatie - Programma 3: Soarch en Wolwêzen - 3.4 Verbonden partijen
Verbonden partij Bijdrage aan beleidsdoelstellingen
Dokwurk Uitvoering Participatiewet. 
Veiligheidsregio Fryslân onderdeel GGD Fryslân  Gezondheidsdienst van de Friese gemeenten ter bevordering van de gezondheidssituatie en leefstijl van inwoners.
Mobiliteitsburo Noordoost Fryslân De gemeenten: Achtkarspelen, Dantumadiel, Dongeradeel, Ferwerderadiel, Kollumerland c.a., en Tytstjerksteradiel in de regio Noordoost Fryslân en de provincie Fryslân hebben besloten om samen te werken op het gebied van het regionale doelgroepenvervoer en openbaar vervoer, dit om de leefbaarheid in de regio Noord Oost Fryslân te behouden.
Centrumregeling samenwerking Sociaal Domein Fryslân 2018 De centrumgemeente is Leeuwarden. Het doel is de beleidsvoorbereiding ten behoeve van de wettelijke taken op terrein van jeugdzorg, maatschappelijke ondersteuning en participatie en de inkoop ten behoeve van wettelijke taken op het terrein van jeugdzorg en maatschap-pelijke ontwikkeling doelmatig en kwalitatief hoogwaardig te organiseren met de Friese gemeenten.

3.5 Uniforme beleidsindicatoren

Terug naar navigatie - Programma 3: Soarch en Wolwêzen - 3.5 Uniforme beleidsindicatoren
Uniforme beleidsindicatoren Eenheid Periode Gemeente Dantumadiel Nederland
Absoluut verzuim Aantal per 1.000 leerlingen 2024 10,0 6,7
Relatief verzuim Aantal per 1.000 leerlingen 2024 16,00

28,00

Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie(vsv-ers)  % deelnemers aan het VO en MBO onderwijs 2024 1,50 2,30
Banen Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 – 64 jaar 2023 437,20 836,60
Jongeren met een delict voor de rechter

% 12 t/m 21 jarigen

2023 1,00 1,00
Kinderen in uitkeringsgezin % kinderen tot 18 jaar 2023 4,00 6,00
Netto arbeidsparticipatie % van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking 2024 72,20 73,20
Werkloze jongeren % 16 t/m 22 jarigen 2023 2,00 2,00
Personen met een bijstandsuitkering Aantal per 10.000 inwoners 2024 326,20 343,60
Lopende re-integratievoorzieningen Aantal per 10.000 inwoners van 15 – 64 jaar 2024 427,10 203,10
Jongeren met jeugdhulp % van alle jongeren tot 18 jaar 2024 12,0 13,70
Jongeren met jeugdbescherming % van alle jongeren tot 18 jaar 2024 1,30 1,00
Jongeren met jeugdreclassering % van alle jongeren van 12 tot 23 jaar 2024   0,40
Cliënten met een maatwerkarrangement WMO Aantal per 10.000 inwoners 2024 800,00 720,00

 

Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren

Uniforme beleidsindicatoren Toelichting Bron
Absoluut verzuim Er wordt gesproken van absoluut verzuim als een leerplichtige en/of kwalificatieplichtige jongere niet op een school of instelling staat ingeschreven. DUO
Relatief verzuim

Er is sprake van relatief verzuim als een jongere wel op een school staat ingeschreven, maar gedurende een bepaalde tijd de lessen/praktijk verzuimt. Ook veelvuldig te laat komen kan hiertoe worden gerekend.

De periodeaanduiding '2018' staat voor schooljaar '2017/2018'.
DUO
Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie(vsv-ers) 

Het percentage van het totaal aantal leerlingen van het VO en MBO (12 - 23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat.

De periodeaanduiding "2018" staat voor schooljaar "2017/2018".
Ingrado
Banen Onder een baan wordt een vervulde positie verstaan. Dit betreffen zowel fulltimers, parttimers als uitzendkrachten. De indicator betreft het aantal banen per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 tot en met 64 jaar. LISA
Jongeren met een delict voor de rechter Het percentage jongeren (12 t/m 21 jaar) dat met een delict voor de rechter is verschenen. Tot en met 2015 zijn de cijfers van deze indicator afkomstig van het Verwey-Jonker Instituut - Kinderen in Tel. De cijfers vanaf 2016 zijn afkomstig van het CBS. Verwey Jonker Instituut – Kinderen in Tel
Kinderen in uitkeringsgezin Percentage kinderen tot 18 jaar die in een gezin leven dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. Bijstandshuishouden is een huishouden waarvan minimaal één lid een bijstandsuitkering ontvangt. Onder bijstand wordt hier uitkeringen aan huishoudens op grond van de Wet werk en bijstand (WWB, tot 2015) en de Participatiewet (vanaf 2015) en het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004 (Bbz) verstaan. Tot en met 2015 zijn de cijfers van deze indicator afkomstig van het Verwey-Jonker Instituut - Kinderen in Tel. De cijfers vanaf 2016 zijn afkomstig van het CBS. Verwey Jonker Instituut – Kinderen in Tel
Netto arbeidsparticipatie Het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de (potentiële) beroepsbevolking.  CBS
Werkloze jongeren Personen van 16 t/m 22 jaar die als werkzoekende staan ingeschreven bij het UWV WERKbedrijf en tegelijkertijd geen baan hebben als werknemer volgens de Polisadministratie.  Tot en met 2015 zijn de cijfers van deze indicator afkomstig van het Verwey-Jonker Instituut - Kinderen in Tel. De cijfers vanaf 2016 zijn afkomstig van het CBS. Verwey Jonker Instituut – Kinderen in Tel
Personen met een bijstandsuitkering Het aantal personen met een uitkering op grond van de Wet werk en bijstand (WWB, t/m 2014) en de Participatiewet (vanaf 2015). De uitkeringen (leefgeld) aan personen in een instelling, de elders verzorgden, zijn niet inbegrepen. Ook de uitkeringen aan dak- en thuislozen zijn niet inbegrepen. CBS
Lopende re-integratievoorzieningen Het aantal reintegratievoorzieningen, per 10.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar. CBS
Jongeren met jeugdhulp Het percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp ten opzicht van alle jongeren tot 18 jaar. Jeugdhulp is de hulp en zorg zoals deze bedoeld en beschreven is in de Jeugdwet (2014). Het betreft hulp en zorg aan jongeren en hun ouders bij psychische, psychosociale en/of gedragsproblemen, een verstandelijke beperking van de jongere, of opvoedingsproblemen van de ouders. CBS
Jongeren met jeugdbescherming

Jongeren met jeugdbescherming betreft jongeren tot 18 jaar die op enig moment in de verslagperiode een maatregel door de rechter dwingend opgelegd hebben gekregen. Jeugdbescherming is een maatregel die de rechter dwingend oplegt. Dat gebeurt als een gezonde en veilige ontwikkeling van een kind of jeugdige wordt bedreigd en vrijwillige hulp niet of niet voldoende helpt. Een kind of jongere wordt dan onder toezicht gesteld of onder voogdij geplaatst.

In uitzonderlijke gevallen wordt de hulp of zorg voortgezet tot de leeftijd van 23 jaar.
CBS
Jongeren met jeugdreclassering Het percentage jongeren (12-23 jaar) met een jeugdreclasseringsmaatregel ten opzichte van alle jongeren (12-23 jaar). Jeugdreclassering is een combinatie van begeleiding en controle voor jongeren vanaf 12 jaar, die voor hun 18e verjaardag met de politie in aanraking zijn geweest en een proces-verbaal hebben gekregen. Indien de persoonlijkheid van de dader of de omstandigheden waaronder het misdrijf is begaan daartoe aanleiding geven, bijvoorbeeld bij jongvolwassenen met een verstandelijke beperking, kan het jeugdstrafrecht eveneens worden toegepast op jongvolwassenen in de leeftijd 18 tot en met 23 jaar. De jongere krijgt op maat gesneden begeleiding van een jeugdreclasseringswerker om te voorkomen dat hij of zij opnieuw de fout ingaat. Jeugdreclassering kan worden opgelegd door de kinderrechter of de officier van Justitie. Jeugdreclassering kan ook op initiatief van de Raad voor de Kinderbescherming in het vrijwillige kader worden opgestart. De begeleiding kan doorlopen tot de jongere 23 jaar wordt. CBS
Cliënten met een maatwerkarrangement WMO Aantal per 10.000 inwoners in de betreffende bevolkingsgroep. Een maatwerkarrangement is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de Wmo. Voor de Wmo-gegevens geldt dat het referentiegemiddelde gebaseerd is op 327 deelnemende gemeenten. GMSD

 

3.6 Overzicht baten en lasten

Terug naar navigatie - Programma 3: Soarch en Wolwêzen - 3.6 Overzicht baten en lasten
Bedragen x €1.000
Omschrijving Begroting 2026 Begroting na wijziging 2026 Wijziging 1e Turap 2026 Begroting na 1e Turap 2026
Baten
301 WMO (maatschappelijke participatie) 753 753 1.753 2.505
302 Toegang zorg en ondersteuning (w.o. Gebiedsteam) 0 0 0 0
303 Inkomensondersteuning 8.647 8.647 494 9.141
304 Participatie 119 119 211 330
305 Jeugdwet 1 1 0 1
306 Gezondheid 55 55 80 135
307 Welzijnswerk 536 536 -18 519
308 Onderwijs (kinderopvang / vve) 449 449 697 1.145
Totaal Baten 10.559 10.559 3.217 13.776
Lasten
301 WMO (maatschappelijke participatie) -8.190 -8.190 -2.151 -10.341
302 Toegang zorg en ondersteuning (w.o. Gebiedsteam) -495 -495 -12 -508
303 Inkomensondersteuning -10.707 -10.707 -1.405 -12.112
304 Participatie -7.771 -7.798 -228 -8.026
305 Jeugdwet -8.405 -8.405 -1.957 -10.362
306 Gezondheid -1.111 -1.111 -158 -1.269
307 Welzijnswerk -1.179 -1.179 -51 -1.230
308 Onderwijs (kinderopvang / vve) -1.359 -1.359 -744 -2.104
Totaal Lasten -39.217 -39.244 -6.707 -45.951
Saldo baten en lasten -28.658 -28.685 -3.489 -32.174
Onttrekkingen
390 Mutaties reserves programma 3 633 633 35 668
Totaal Onttrekkingen 633 633 35 668
Saldo onttrekkingen en stortingen 633 633 35 668

Toelichting op wijziging

Terug naar navigatie - Programma 3: Soarch en Wolwêzen - Toelichting op wijziging

Bedragen x € 1.000

Onderdeel Omschrijving Wijziging 1e Turap 2026 Incidenteel (I) / Structureel (S)
Baten      
301 WMO (maatschappelijke participatie)      
  Voor de SPUK Oekraïne 2026 was een bedrag geraamd voor twee maanden, nu worden de inkomsten voor het hele jaar bij  geraamd. 1.744 I
  Verschillen kleiner dan € 50.000,- 9 I/S
302 Toegang zorg en ondersteuning (w.o. Gebiedsteam)      
  Geen verschillen 0  
303 Inkomensondersteuning      
  Voor de SPUK Oekraïne 2026 was een bedrag  voor Leefgeld geraamd voor twee maanden, nu worden de inkomsten voor het hele jaar bij  geraamd.  67 I
  De SPUK BUIG is verhoogd,  dit leidt tot verhoogde inkomsten en verhoogde uitgaven. 303 S
  De verwachting is dat in 2026 aanspraak gemaakt op de vangnetregeling BUIG
124 S
304 Participatie      
  In de jaarrekening 2025 is aangegeven dat de post Nieuwe inburgering kan worden afgeraamd voor zowel de baten als de lasten. -119 S
 

Voor de SPUK inburgering is een bedrag ontvangen van  294.000 in 2026;  nog te besteden uit voorgaande jaren wordt 36.000 geraamd, samen is dit 330.000. Zowel de baten als de lasten zijn bijgeraamd

330 I
305 Jeugdwet      
  Geen verschillen 0  
306 Gezondheid      
  Voor de SPUK GALA hebben we in 2026  27.000 extra ontvangen, nog te besteden uit voorgaande jaren was 41.000, dit is verdeeld en herverdeeld over verschillende programma's en produkten, per saldo zijn de inkomsten 68.000 en de uitgaven 68.000.

80

I
307 Welzijnswerk      
  Verschillen kleiner dan € 50.000,- -18 I/S
308 Onderwijs (kinderopvang / vve)      
  In de jaarrekening 2025 is aangegeven dat de post VVE kan worden afgeraamd voor zowel de baten als de lasten. -394 S
  Voor de SPUK Onderwijs achterstandenbeleid hebben we in 2026 443.000 ontvangen, uit voorgaande jaren kunnen we nog 648.000 besteden, dit geldt zowel voor de baten als de lasten 1.091 I
       
Totaal baten   3.217  
       
Lasten      
301 WMO (maatschappelijke participatie)      
  Adviesnota Inkoopstrategie & indexatie overeenkomst Wmo maatwerkvoorzieningen
-81 I/S
  In de jaarrekening is gemeld dat er salariskosten niet zijn geraamd, dit geeft binnen de WMO een extra last van 107.000 -107 S
  In de jaarrekening is aangegeven dat er een structureel tekort is op de Algemene voorzieningen binnen de WMO -91 S
  In de jaarrekening is aangegeven dat er een structureel tekort is op Begeleiding en Dagbesteding binnen de WMO
-159 S
   Voor de SPUK Oekraïne 2026 was een bedrag geraamd voor twee maanden, nu worden de uitgaven voor het hele jaar bij  geraamd. -1.615 I
  De kosten voor het mobiliteitsburo Jobinder stijgen voor het WMO vervoer -73 S
  Verschillen kleiner dan € 50.000,- -25 S
       
302 Toegang zorg en ondersteuning (w.o. Gebiedsteam)      
  Verschillen kleiner dan € 50.000,- -12 S
303 Inkomensondersteuning      
  Bij de jaarrekening is aangegeven dat de kosten van de bijstandsuitkeringen de vergoeding van het rijk (SPUK BUIG) overstijgen dit is structureel

-900

S
  De SPUK BUIG is verhoogd,  dit leidt tot verhoogde inkomsten en verhoogde uitgaven.

-303

S
  Voor de SPUK Oekraïne 2026 was een bedrag geraamd voor twee maanden, nu worden de uitgaven voor het hele jaar bij  geraamd. -150 I
  Motie Voedselbank bij de begroting 2026 -10 S
  Verschillen kleiner dan € 50.000,-
-42 S
304 Participatie      
  In de jaarrekening 2025 is aangegeven dat de post Nieuwe inburgering kan worden afgeraamd voor zowel de baten als de lasten. 119 S
  Voor de SPUK inburgering is een bedrag ontvangen van  294.000 in 2026;  nog te besteden uit voorgaande jaren wordt 36.000 geraamd, samen is dit 330.000. Zowel de baten als de lasten zijn bijgeraamd
-330 I
  Verschillen kleiner dan € 50.000,-
-17 S
305 Jeugdwet      
  Bij de jaarrekening is een tekort op de Jeugdzorg gebleken, dit werkt ook de komende jaren nog door. Het bedrag uit de jaarrekening is verhoogd met  het inflatiepercentage van 2,4%

-1.914

S
  Verschillen kleiner dan € 50.000,-

-43

S
306 Gezondheid      
  Voor de SPUK GALA hebben we in 2026  27.000 extra ontvangen, nog te besteden uit voorgaande jaren was 41.000, dit is verdeeld en herverdeeld over verschillende programma's en produkten, per saldo zijn de inkomsten 68.000 en de uitgaven 68.000.

-80

I
  Aanvullend pakket JGZ VRF - opnieuw ramen in 2026 (was in 2025 afgeraamd)

-60

S
  Verschillen kleiner dan € 50.000,-

-18

S
307 Welzijnswerk      
 

Dit betreft het overgehevelde krediet voor het  MDT project welke gedekt wordt vanuit een reserve. Zowel het resterende krediet als de onttrekking aan de reserve zijn overgeheveld naar 2026. Er is derhalve sprake van een budget neutrale wijziging. Zie bijlage 2 voor een specificatie van de overgehevelde kredieten algemene reserve.

-35 I
  Verschillen kleiner dan € 50.000,- -16 I/S
308 Onderwijs (kinderopvang / vve)      
  In de jaarrekening 2025 is aangegeven dat de post VVE kan worden afgeraamd voor zowel de baten als de lasten.

394

S
  In de jaarrekening van 2025 is aangeven dat er voor de Peuteropvang een structureel tekort is. -49 S
  Voor de SPUK Onderwijs achterstandenbeleid hebben we in 2026 443.000 ontvangen, uit voorgaande jaren kunnen we nog 648.000 besteden, dit geldt zowel voor de baten als de lasten
-1.091 I
  Verschillen kleiner dan € 50.000,-

2

S
Totaal lasten   -6.707  
       
Toevoegingen aan reserves      
  Geen verschillen 0  
Totaal toevoegingen aan reserves   0  
       
Onttrekkingen aan reserves      
  Dit betreft de overgehevelde reserve onttrekkingen voor voornoemde MDT project. Zowel het resterende krediet als de onttrekking aan de reserve zijn overgeheveld naar 2026. Er is derhalve sprake van een budget neutrale wijziging. Zie bijlage 2 voor een specificatie van de overgehevelde kredieten algemene reserve. 35 I
Totaal onttrekkingen aan reserves   35  
       
Totaal saldo wijzigingen   -3.454