Programma 5: Wenjen en Omjouwing

5.1 Waar gaat programma 5 ‘Wenjen en Omjouwing’ over?

Terug naar navigatie - Programma 5: Wenjen en Omjouwing - 5.1 Waar gaat programma 5 ‘Wenjen en Omjouwing’ over?

Programmaportefeuillehouder: K. Wielstra, W. Strikwerda

De gemeente Dantumadiel wil investeren in de toekomst. Het woningtekort en de hoge energieprijzen zijn de grootste uitdagingen op dit gebied. Duurzaam wonen en aanbod van woningen is in korte tijd van groot belang geworden. Dantumadiel wil daarom de regie pakken op het aanbieden van sociale huur- en sociale koopwoningen en daarmee de doorstroom bevorderen en zo veel mogelijk inspelen op de woonbehoefte van onze inwoners. Hierbij wil Dantumadiel creatief en flexibel zijn, en verder kijken dan de traditionele woonvormen. Denk aan actief grondbeleid, kangoeroewoningen en flexibel wonen. Daarnaast dienen procedures versneld te worden om beter te kunnen inspelen op de woonbehoefte van onze inwoners. De nieuwe omgevingswet biedt hier goede kansen en mogelijkheden voor.

Een belangrijke opgave voor de komende periode is om onze lokale samenleving duurzamer te maken. Veel bestaande woningen dienen verduurzaamd te worden. Dantumadiel wil onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om dit aan te pakken en samenwerken met de inwoners. Het opzetten van lokale energiecoöperaties wordt gestimuleerd en we helpen inwoners om hun eigen woning (beter) te isoleren en om energiebesparende middelen toe te passen. Tevens heeft de gemeente een biodivers, ecologisch en duurzaam groenbeleid en wil zij ook de inwoner stimuleren om hier aan bij te dragen. Dantumadiel wil inzetten op het bevorderen van een circulaire economie. Bedrijven worden gestimuleerd en ondersteund om samen te werken aan het omzetten van afvalstromen in grondstofstromen. Er wordt gestreefd naar een reductie van huishoudelijk afval. Er wordt gewerkt aan een ‘Plan voor het dorp van de toekomst’: een plan dat actief aandacht geeft aan de ambitie om op een innovatieve manier aan de slag te gaan het veranderende klimaat en de energietransitie.

5.2 Doelen

Terug naar navigatie - Programma 5: Wenjen en Omjouwing - 5.2 Doelen

501.1 In de komende 4 jaar worden er 200 extra wooneenheden gerealiseerd vanuit sociaal oogpunt naast de bestaande productie, waarbij de gemeente de regierol behoudt.

Terug naar navigatie - Programma 5: Wenjen en Omjouwing - 5.2 Doelen - 501.1 In de komende 4 jaar worden er 200 extra wooneenheden gerealiseerd vanuit sociaal oogpunt naast de bestaande productie, waarbij de gemeente de regierol behoudt.

501 Wonen

501.1.1 100 woningen realiseren voor starters en lagere inkomens (onder de €250.000).

 

Voortgang

O
 

Toelichting

In nieuwe ontwikkelingen wordt gestuurd op een mix waarbij minimaal 30% bestaat uit sociale huur- of koopwoningen. Gezien de ontwikkelingen op de markt is het zeer twijfelachtig of een grens van €250.000 of minder gehanteerd kan worden als grens voor koopwoningen. Over de periode van 2022 tot 2025 zijn er in de gemeente 132 woningen gerealiseerd waarvan 84 woningen toebehoren tot categorie betaalbaarheid. De overige woningen zijn vrijstaande woningen waarvan de betaalbaarheid niet te achterhalen is. 

 

Afgerond

Nee

501.1.2 75 woningen realiseren voor senioren appartementen of woonhofjes.

 

Voortgang

G
 

Toelichting

Met name in Feanwâlden en De Westereen zijn private initiatieven voor appartementen en woonhofjes die in verschillende stadia verkeren. Het gaat hierbij onder andere om appartementsgebouwen die ook van een lift zijn voorzien. Hiermee zijn deze o.a. geschikt voor senioren. 

 

Afgerond

Nee

501.1.3 Het vaststellen van beleid over pré mantelzorg-, kangoeroewoningen, flexibel wonen en tiny houses waardoor er ten minste 25 alternatieve woonvormen gerealiseerd kunnen worden.

 

Voortgang

O
 

Toelichting

Het college heeft een concept-versie van beleid voor pré-mantelzorgwoningen vastgesteld. Dit is ter inzage gelegd en hier is één zienswijze op gekomen. Deze moet nog worden afgehandeld. Gezien de beschikbare capaciteit in 2026 is er nog geen mogelijkheid geweest voor het opstellen van nieuw beleid. Per initiatief zal daarom met een positieve grondhouding naar aanvragen gekeken worden. Inmiddels zijn we gestart met een pilot-project voor tiny houses/kleine woningen.

 

Afgerond

Nee

502.1 De hoeveelheid huishoudelijk restafval naar maximaal 100kg per inwoner per jaar in 2025.

Terug naar navigatie - Programma 5: Wenjen en Omjouwing - 5.2 Doelen - 502.1 De hoeveelheid huishoudelijk restafval naar maximaal 100kg per inwoner per jaar in 2025.

502 Duurzaamheid

502.2 70% van de elektriciteit van de gehele gemeente wordt duurzaam opgewekt in 2030 en een besparing creëren van 1,5% procent energie per jaar.

Terug naar navigatie - Programma 5: Wenjen en Omjouwing - 5.2 Doelen - 502.2 70% van de elektriciteit van de gehele gemeente wordt duurzaam opgewekt in 2030 en een besparing creëren van 1,5% procent energie per jaar.

502 Duurzaamheid

502.2.10 Energieloket: het verder uitbreiden van het energieloket waarbij de inwoner wordt ontzorgd. Waaronder activiteiten als de inzet van vrijwilligers, spreekuren, energiemarkten, energiecoach en energieadvies en andere activiteiten.

 

Voortgang

G
 

Toelichting

Diverse uitbreidingen gerealiseerd. Spreekuren, Subsidiecoach (hulp bij subsidies en leningen) en betrokkenheid Mienskip. 

 

Afgerond

Nee

502.2.11 Faciliteren in het verduurzamen van de bestaande woningen.

 

Voortgang

G
 

Toelichting

Sinds 2024 is de isolatiesubsidie van de gemeente Dantumadiel actief. In 2025 heeft de raad een besluit genomen over de besteding van de subsidie van het Volkshuisvestingsfonds. Vanaf 2026 is er daardoor subsidie beschikbaar voor woningeigenaren met een laag inkomen en een slecht geïsoleerde woning. Ook is het energieloket uitgebreid om inwoners te helpen bij het verduurzamen van hun woning.

 

Afgerond

502.2.2 Stimuleren van opzetten energie coöperaties.

 

Voortgang

G
 

Toelichting

Samen met Enerzjykoöperaasje Feanwâlden zijn de mogelijkheden bekeken voor nieuwe energie opwek projecten. 

 

Afgerond

Ja

502.2.3 In de Bosk Fase 2 biobased isoleren en regenwatergebruik stimuleren.

 

Voortgang

G
 

Toelichting

Sinds februari 2025 is de subsidieregeling actief en kunnen eigenaren gebruik maken van deze mogelijkheid. 

 

Afgerond

502.2.5 Plan op te stellen in 2024 om het maatschappelijk vastgoed te verduurzamen.

 

Voortgang

O
 

Toelichting

Het opstellen van de duurzame meer-jaren-onderhoudsprogramma’s [(d)mjop's] van onze panden is aanbesteed en zit in de afrondingsfase.  Dat is begin 2026 gereed volgens de aannemer. Via het KlimOp-traject van de provincie is hiervoor een bijna kostendekkende subsidie verkregen. De door de aannemer aangeleverde data; (d)mjop's blijkt in de praktijk kwalitatief niet goed genoeg. In mei 2026 wordt een finaal verzoek tot betere betere data besproken met de aannemer.

 

Afgerond

Nee

502.2.6 Het realiseren van een gemeentelijk circulair ambachtscentrum waardoor het hergebruik van producten binnen de gemeente optimaal wordt gefaciliteerd. In samenwerking met: Dokwurk, Kringloopwinkels en Milieustraten.

 

Voortgang

R
 

Toelichting

Het ontwikkelen van een circulair ambachtcentrum neemt veel tijd in beslag en zal mogelijk niet allemaal binnen de programmaperiode gerealiseerd worden, maar het wordt gedeeltelijk in fases gerealiseerd.  We zijn samen met de gemeente Noardeast-Fryslan en kringloopwinkels bezig met het opzetten van een voorsorteerstation op de milieustraat. Op dit moment blokeerd Omrin de verdere ontwikkeling van het voorscheidingsstation 

 

Afgerond

Nee

502.2.8 Het in 1 of 2 dorpen opstellen van een Warmteprogramma Uitvoeringsplan.

 

Voortgang

O
 

Toelichting

Start na de zomer 2026 met opstellen van het eerste uitvoeringsplan.

 

Afgerond

Nee

502.2.9 Het vaststellen van het Warmteprogramma en in verband hiermee het uitvoeren van technisch onderzoek en/of MER.

 

Voortgang

G
 

Toelichting

Rond tweede kwartaal 2026 afstemming concept intern en met stakeholders. Rond zomer ter inzage en in het najaar vaststellen.

 

Afgerond

Nee

502.3 De energiearmoede wordt zodanig verminderd dat in 2030 alle inwoners blijvend in hun energiebehoefte kunnen voorzien op basis van een maatschappelijk verantwoord niveau van levensonderhoud.

Terug naar navigatie - Programma 5: Wenjen en Omjouwing - 5.2 Doelen - 502.3 De energiearmoede wordt zodanig verminderd dat in 2030 alle inwoners blijvend in hun energiebehoefte kunnen voorzien op basis van een maatschappelijk verantwoord niveau van levensonderhoud.

502 Duurzaamheid

503.1 De kwaliteit en aantrekkelijkheid van de woningvoorraad en woonomgeving verbeteren en te verduurzamen.

Terug naar navigatie - Programma 5: Wenjen en Omjouwing - 5.2 Doelen - 503.1 De kwaliteit en aantrekkelijkheid van de woningvoorraad en woonomgeving verbeteren en te verduurzamen.

503 Ruimtelijke kwaliteit / RO / bouwen

503.2 De doorlooptijd van planvoorbereiding voor ruimtelijke projecten met 40% versnellen.

Terug naar navigatie - Programma 5: Wenjen en Omjouwing - 5.2 Doelen - 503.2 De doorlooptijd van planvoorbereiding voor ruimtelijke projecten met 40% versnellen.

503 Ruimtelijke kwaliteit / RO / bouwen

5.4 Verbonden partijen

Terug naar navigatie - Programma 5: Wenjen en Omjouwing - 5.4 Verbonden partijen
Verbonden partij Bijdrage aan beleidsdoelstellingen
Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO) De FUMO is de Friese vertaling van de landelijk in te stellen Regionale Uitvoeringsdiensten (RUD’s). Doel is kwaliteitsverbetering en verhoging van de efficiency van de uitvoering van wettelijke milieutaken van gemeenten en provincies.
Welstandszorg Hûs en Hiem Het voorzien van de gemeenten in de welstandsadvisering als bedoeld in de Woningwet en advisering over toepassing van de Monumentenwet.
Friese Energietafel (FET)

De Fet is een samenwerkingsverband van de gemeenten in Fryslân dat zich inzet voor schone energie in Fryslân. Doelen zijn om expertise, capaciteit en kennis te kunnen bundelen, energievraagstukken gezamenlijk te kunnen aanpakken,  meer grip en regie op samenhang in de uitvoering te krijgen en initiatieven te kunnen aanjagen en mogelijk maken.

Ovef

De Ovef is een organisatie t.b.v. de inkoop en het contractbeheer op het gebied van (groene) energie van de Friese overheden.  

Omrin 

Omrin is een afvalinzamelings- en verwerkersbedrijf van de Friese gemeenten.

 

5.5 Uniforme beleidsindicatoren

Terug naar navigatie - Programma 5: Wenjen en Omjouwing - 5.5 Uniforme beleidsindicatoren
Uniforme beleidsindicatoren Eenheid Periode Gemeente Dantumadiel Nederland
Omvang huishoudelijk restafval Kg/inwoner 2024 196,00 148,00
Hernieuwbare elektriciteit % 2023 53,80 40,00
Nieuw gebouwde woningen Aantal per 1.000 woningen 2024 2,70 8,40
Demografische druk % 2025 85,50 70,70

 

Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren

Uniforme beleidsindicatoren Toelichting Bron
Omvang huishoudelijk restafval Niet gescheiden ingezameld huishoudelijk afval. CBS
Hernieuwbare elektriciteit Hernieuwbare elektriciteit is elektriciteit die is opgewekt uit wind, waterkracht, zon of biomassa.  RWS
Nieuw gebouwde woningen Nieuw gebouwde woningen, exclusief overige toevoegingen, zoals transformaties. Basisregistratie adressen en gebouwen
Demografische druk De som van het aantal personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar. CBS

 

5.6 Overzicht baten en lasten

Terug naar navigatie - Programma 5: Wenjen en Omjouwing - 5.6 Overzicht baten en lasten
Bedragen x €1.000
Omschrijving Begroting 2026 Begroting na wijziging 2026 Wijziging 1e Turap 2026 Begroting na 1e Turap 2026
Baten
501 Ruimtelijke ontwikkeling / ruimtelijke kwaliteit 396 396 359 755
502 Wonen 589 589 0 589
503 Milieu 0 0 1.773 1.773
508 Afvalbeleid en afval inzameling 2.607 2.607 0 2.607
Totaal Baten 3.593 3.593 2.132 5.725
Lasten
501 Ruimtelijke ontwikkeling / ruimtelijke kwaliteit -1.067 -1.492 -657 -2.149
502 Wonen -1.053 -1.053 -842 -1.895
503 Milieu -1.021 -1.657 -1.913 -3.570
508 Afvalbeleid en afval inzameling -2.140 -2.140 -4 -2.144
Totaal Lasten -5.281 -6.341 -3.416 -9.757
Saldo baten en lasten -1.688 -2.748 -1.284 -4.032
Onttrekkingen
590 Mutaties reserves programma 5 175 599 1.859 2.458
Totaal Onttrekkingen 175 599 1.859 2.458
Stortingen
590 Mutaties reserves programma 5 0 0 0 0
Totaal Stortingen 0 0 0 0
Saldo onttrekkingen en stortingen 175 599 1.859 2.458

Toelichting op wijziging

Terug naar navigatie - Programma 5: Wenjen en Omjouwing - Toelichting op wijziging

Bedragen x € 1.000

Onderdeel Omschrijving Wijziging 1e Turap 2026 Incidenteel (I) / Structureel (S)
Baten      
501 Ruimtelijke ontwikkeling / Ruimtelijke kwaliteit      
  De jaarlijkse budgetten van de Grondexploitaties zijn verwerkt in de begroting. Dit resulteert in zowel afwijkingen bij de baten als bij de lasten. Het uiteindelijke effect op de begroting komt overeen met het toegerekende resultaat van de grondexploitaties zoals bepaald volgens de POC-methode, en de gemaakte correcties ten opzichte van reeds opgenomen budgetten. 359 I
502 Wonen      
  Geen verschillen
-  
503 Milieu      
  Dit betreffen de inzet van de specifieke uitkeringen (Aanpak Energiearmoede, CDOKE en Lokale Aanpak Isolatieprogramma). Bij de lasten zien we dezelfde afwijking, per saldo geen invloed op het resultaat. 
1.773 I
508 Afvalbeleid en afval inzameling      
  Geen verschillen -  
Totaal baten   2.132  
       
Lasten      
501 Ruimtelijke ontwikkeling / Ruimtelijke kwaliteit      
  Grondexploitaties, zie baten. 269 I
  Dit betreft het overgehevelde krediet voor de implementatie van de omgevingswet welke gedekt wordt vanuit een reserve. Zowel het resterende krediet als de onttrekking aan de reserve zijn overgeheveld naar 2026. Er is derhalve sprake van een budget neutrale wijziging. Zie bijlage 2 voor een specificatie van de overgehevelde kredieten algemene reserve. -908 I
  Overige verschillen kleiner dan €50.000

-18

I/S
502 Wonen      
  Dit betreffen de overgehevelde kredieten voor eenmalige projecten of -activiteiten welke gedekt worden vanuit een reserve, in dit geval voornamelijk het Volkshuisvestingsfonds. Zowel het resterende krediet als de onttrekking aan de reserve zijn overgeheveld naar 2026. Er is derhalve sprake van een budget neutrale wijziging. Zie bijlage 2 voor een specificatie van de overgehevelde kredieten algemene reserve. -818 I
  Overige verschillen kleiner dan €50.000
-24 I/S
503 Milieu      
  Dit betreffen de overgehevelde kredieten voor eenmalige projecten of -activiteiten op het gebied van Duurzaamheid. Zowel het resterende krediet als de onttrekking aan de reserve zijn overgeheveld naar 2026. Er is derhalve sprake van een budget neutrale wijziging. Zie bijlage 2 voor een specificatie van de overgehevelde kredieten algemene reserve. -134 I
  Specifieke uitkeringen, zie baten. -1.773 I
  Overige verschillen kleiner dan €50.000
-6 I/S
508 Afvalbeleid en afval inzameling      
  Overige verschillen kleiner dan €50.000 -4 I/S
Totaal lasten   -3.416  
       
Toevoegingen aan reserves      
  Geen verschillen -  
Totaal toevoegingen aan reserves   0  
       
Onttrekkingen aan reserves      
  Dit betreffen de overgehevelde reserve onttrekkingen van voornoemde eenmalige projecten of -activiteiten. Zowel het resterende krediet als de onttrekking aan de reserve zijn overgeheveld naar 2026. Er is derhalve sprake van een budget neutrale wijziging. Zie bijlage 2 voor een specificatie van de overgehevelde kredieten algemene reserve. 1.859 I
Totaal onttrekkingen aan reserves   1.859  
       
Totaal saldo wijzigingen   575