De gemeente Dantumadiel heeft ruim 3.390 hectare openbare ruimte in beheer. Er vinden veel activiteiten plaats, zoals wonen, werken en recreëren. Voor deze activiteiten zijn veel gemeentelijke kapitaalgoederen nodig, als wegen, riolering, kunstwerken, groen, verlichting en gebouwen. In deze paragraaf wordt er een weergave gegeven van de stand van zaken van het kapitaalgoederenbeheer in de gemeente Dantumadiel. Onderhoud van kapitaalgoederen beslaat een substantieel deel van de begroting en een integraal overzicht is belangrijk voor een goed inzicht in de financiële positie.
De gemeente Dantumadiel heeft de volgende arealen in onderhoud:
| Areaal | Onderverdeeld | Aantal | In |
| Gebouwen | 20 | stuks | |
| Groen |
Bomen | 8.436 | stuks |
| Natuurlijke beplanting | 342.866 | m2 | |
| Hagen | 10.218 | m2 | |
| Gazon/ bermen | 1.501.000 | m2 | |
| Cultuurbeplanting | 38.995 | m2 | |
| Speeltoestellen | 238 | stuks | |
| sporttoestellen | 54 | stuks | |
| Wegen | Verhardingen | 1.648.462 | m2 |
| Lichtmasten | 3.657 | stuks |
Beleidsplannen
In 2021 zijn alle beleidsplannen (opnieuw) vastgesteld. Hieronder een overzicht van deze plannen:
| Onderdeel | Plan | Datum vaststelling plan Gemeenteraad | Plan nog actueel | Toelichting |
| Wegen | Beleid / beheerplan wegen | 2021 | Ja | eind 2026 wordt een nieuw beleidsplan vastgesteld |
| Kunstwerken | Beleid / beheerplan kunstwerken | 2021 | Ja | eind 2026 wordt een nieuw beleidsplan vastgesteld |
| Openbare verlichting | Onderhoudsplan O.V. | 2021 | Ja | eind 2026 wordt een nieuw beleidsplan vastgesteld |
| Gebouwen | M.O.P. Gebouwen | 2021 | Ja | eind 2026 wordt een nieuw beleidsplan vastgesteld |
| Waterwegen | Beleidsplan Waterwegen Dantumadiel | 2021 | Ja | eind 2026 wordt een nieuw beleidsplan vastgesteld |
| Riolering | Gemeentelijke Rioleringsplan | 2021 | Ja | eind 2026 wordt een nieuw beleidsplan vastgesteld |
| Groen | Beleid / beheerplan Groen | 2021 | Ja | eind 2026 wordt een nieuw beleidsplan vastgesteld |
Beleidskader Gebouwen, Wegen, Straatverlichting, Groen, Kunstwerken en water.
Eind 2026 wordt er nieuwe integraal beleidsplan ter vaststelling aan de raad aangeboden met daarin alle kapitaalgoederen met uitzondering van Riolering. Riolering kent namelijk een eigen beleidsplan; Water- en Rioleringsprogramma (Wrp) Het Wrp wordt eveneens eind 2026 / begin 2027 ter vaststelling aan de raad aangeboden.
De raad zal bij de behandeling van deze plannen nieuwe beleidskaders, waaronder het onderhoudsniveau, vaststellen. Bij de jaarrekening 2026 zullen deze nieuwe beleidskaders in de paragraaf kapitaalgoederen worden opgenomen.
Onderhoud verhardingen
Eén maal per 2 jaar wordt er een visuele weginspectie uitgevoerd ten behoeve van het vaststellen van het groot onderhoud. De laatste inspecties zijn in het voorjaar van 2024 uitgevoerd. De inspectiegegevens zijn ingebracht in het wegbeheersysteem. De onderhoudsstrategieën voor de wegverhardingen zijn gestoeld op de landelijk toegepaste methodiek (gedragsmodellen) van het CROW (kenniscentrum voor verkeer, vervoer en infrastructuur).
Binnen de uitvoering van het onderhoud is een tweedeling aangebracht tussen groot en klein onderhoud. Klein onderhoud wordt uitgevoerd door onze eigen buitendienst en groot onderhoud wordt uitbesteed aan aannemers. Het klein onderhoud aan verharding betreft het herstel van elementenverhardingen. Dit klein onderhoud wordt uitgevoerd naar aanleiding van eigen constatering, na meldingen van burgers / bedrijven of na opmerkingen die worden gemaakt tijdens het schouwen van de openbare ruimte. Daarnaast vinden er ook reconstructies plaats aan wegen, die aan het einde van hun technische levensduur zijn of waarvan de inrichting niet meer aansluit op het gebruik.
Onderhoud sportvelden
Het dagelijks en groot onderhoud van sportvelden wordt grotendeels uitgevoerd door derden. Deze taken worden beleidsmatig ondersteund door de afdeling Openbare Werken. Het onderhoud aan de sportvelden bestaat uit de volgende werkzaamheden: maaien sportvelden doormiddel van robotmaaiers (het aantal maaibeurten is wisselend per veld en gebeurt doorgaand 8 maanden per jaar), vegen (= grasvelden ontdoen van gras en blad) (gemiddeld 5 keer per jaar), rollen (4 keer per jaar), beluchten doormiddel van vertidraineren (= perforeren grasmat tot een diepte van 25 á 30 cm), beregenen (afhankelijk van de weersomstandigheden), slepen oefenhoeken, bemesten (3 keer per jaar meststof en 1 keer per jaar kalk), bosplantsoen dunnen / snoeien / versnipperen, doorspuiten drainage, jaarlijks groot onderhoud hoofdvelden, herstellen doelgebieden, herstellen belijning, bezanden, beluchten, doorzaaien, onkruidbestrijding, jaarlijks groot onderhoud trainingsvelden, frezen / profileren, inzaaien, onderhoud overige voorzieningen, hekken, veldafrastering, hekwerken, goals, ballenvangers, bestrating / betegeling, opknippen beplanting, mollenbestrijding, en watergangen. Bijkomende kosten voor onderhoudswerkzaamheden sportvelden betreffen aanschaf van zand voor bezanden (bij groot onderhoud), aanschaf van kunstmeststoffen, keuring van grondmonsters, advisering over maatregelen groot onderhoud, onderhoud van borden en afvoeren van groenafval.
Onderhoud algemeen Groen
Het dagelijks onderhoud van het openbaar groen wordt volgens onderhoudsschema’s op vastgestelde onderhoudsniveau ’s onderhouden. Het onderhoudsniveau wordt geborgd middels een doorlopende kwaliteitsschouw van de openbare ruimte waardoor, waar nodig, tijdig kan worden bijgestuurd. Het groot onderhoud en de vervangingen worden uitgevoerd naar aanleiding van jaarlijkse inspecties.
Onderhoud speelvoorzieningen
Het onderhoud wordt uitgevoerd door de speelplaatscommissies. Voor dit onderhoudswerk krijgen de speelplaatscommissies subsidie van de gemeente. Jaarlijks wordt er een veiligheidsinspectie door een externe inspecteur uitgevoerd. Daarnaast voert de gemeente periodiek (2 á 3 x per jaar) een operationele inspectie uit en ondersteunt met reparatie-/ herstelwerkzaamheden.
Onderhoud rioleringen
Alle werkzaamheden t.b.v. rioleringen worden uitgevoerd door of onder begeleiding van de afdeling Gemeentewerken inclusief de hydraulische en de milieutechnische berekeningen. De afdeling Openbare Werken verzorgt de beleidsmatige aspecten en bewaakt het hydraulisch en hygiënisch functioneren van de riolering.
Het dagelijks onderhoud bestaat uit een groot aantal werkzaamheden waaronder; ledigen van straat en trottoirkolken, reinigen en inspecteren van leidingen, vegen van goten, inspectie en onderhoud van pompen en gemalen, reparatie van kleinere lekkages, etc. Vrijkomend slib uit onderhoud werkzaamheden wordt afgevoerd naar de Omrin.
Groot onderhoud aan en vervangingen van het rioleringssysteem wordt uitgevoerd op basis van inspecties. Inspectie gegevens worden bijgehouden in een geautomatiseerd systeem op basis waarvan jaarlijks het vervangingsprogramma wordt opgesteld. Naast vervangingen worden ook optimalisaties doorgevoerd. Hierbij valt te denken aan het ombouwen van verbeterd gescheiden stelsels, hydraulische of milieukundige aanpassingen van het stelsel en het afkoppelen van regenwater.
Onderhoud waterwegen
Onderhoud van waterwegen is te verdelen in watervoerendheid en bevaarbaarheid. Ten aanzien van watervoerendheid moeten alle gemeentelijke watergangen voldoen aan de keur van het waterschap. Hiertoe worden de sloten uitgemaaid. Incidenteel moet er worden gebaggerd.
Bevaarbare waterwegen worden in beginsel vastgelegd in het Provinciaal Verkeer en Vervoersplan (PVVP).
Wetterskip is waterbeheerder voor al het stedelijk water (binnen de bebouwde kom). Gemeente voert wel dagelijks / jaarlijks onderhoud uit (hekkelen) aan hoofd- en secundaire watergangen voor het Wetterskip en krijgt de kostprijs hiervan vergoed. Baggeren van hoofd- en secundaire watergangen onder OSW is voor het Wetterskip. Voor vijvers binnen de bebouwde kom, ontvangt de gemeente jaarlijks een vast bedrag om jaarlijks te hekkelen / maaien (indien noodzakelijk) en om periodiek te baggeren.
Voor het hekkelen van waterwegen (betreft voornamelijk bermsloten) wordt getracht zo veel mogelijk contracten af te sluiten met eigenaren van aanliggende percelen waarbij de eigenaren tegen een vergoeding het hekkelen voor de gemeente uitvoeren en het hekkelmateriaal op hun terrein ontvangen. De resterende hekkelwerkzaamheden worden op de markt gezet. Bij hekkelwerkzaamheden wordt het overgrote deel van het vrijkomende hekkelmateriaal afgevoerd naar een composteerinrichting. In verband met de bereikbaarheid wordt nog een klein deel van het hekkelmateriaal verklepeld en vervolgens in de berm achtergelaten. Voor het verkrijgen van de gewenste bermvegetatie geniet afvoer van hekkelmateriaal echter de voorkeur (verschralingsbeleid). Een aantal bermsloten is voorzien van walbeschoeiing. Reden is doorgaans ruimtegebrek of afslag van het talud als gevolg van stromend water en bodemopbouw. Indien technisch mogelijk verdient uit kostenoverwegingen een natuurlijk talud de voorkeur.
Beeldkwaliteit
Vijfmaal per jaar wordt er een beeldkwaliteit schouw uitgevoerd volgens de CROW-publicatie Kwaliteitscatalogus openbare ruimte. Deze beeldkwaliteitsschouw heeft betrekking op groen en wegen. Bij deze schouwrondes worden er op willekeurig gekozen plaatsen geïnspecteerd waarbij wordt gekeken naar wat de beeldkwaliteit is ten opzichte van de vastgestelde kwaliteit. De vastgestelde kwaliteit is niveau B. (beleid 2026) Naast beeldkwaliteit worden er ook technische inspecties uitgevoerd. De beeldkwaliteit zegt nog niets over de technische kwaliteit.
Het uitgangspunt van het beheren van de kapitaalgoederen is een cyclische aanpak mede gebaseerd op het Besluit Begroten en Verantwoorden (BBV)
In de tabel hieronder een weergave van de stand van zaken aangaande achterstallig onderhoud.
| Onderdeel | Achterstallig onderhoud | Hoogte achterstallig onderhoud | Naam ingestelde reserve of voorziening | Hoogte van de reserve of voorziening |
| Wegen | Nee | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. |
| Kunstwerken | Nee | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. |
| Openbare verlichting | Nee | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. |
| Gebouwen | Nee | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. |
| Waterwegen | Nee | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. |
| Riolering | Nee | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. |
| Groen | Nee | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. |