Financiële kengetallen zijn meetbare indicatoren die inzicht geven in de financiële gezondheid van een organisatie. De kengetallen in deze paragraaf geven enerzijds inzicht in de huidige financiële situatie van de gemeente en richten zich anderzijds op de mogelijkheid om toekomstige financiële stress op te vangen. Ze geven zodoende inzicht in de financiële weerbaar- en wendbaarheid van de gemeente. Het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) schrijft de volgende kengetallen voor.
- Netto schuldquote;
- Solvabiliteitsratio;
- Grondexploitatie;
- Structurele exploitatieruimte;
- Belastingcapaciteit.
In Tabel 5 zijn de kengetallen weergegeven. Per kengetal volgt een korte uitleg over wat het kengetal weergeeft en wat de signaalwaarde is.
Tabel 5, Kengetallen BBV
| Kengetal |
Rekening 2025 |
Begroting 2026 |
Begroting 2027 |
Raming 2028 |
Raming 2029 |
Raming 2030 |
| Netto schuldquote |
23% |
47% |
68% |
92% |
93% |
93% |
| Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen |
20% |
44% |
64% |
88% |
89% |
89% |
| Solvabiliteitsratio |
30% |
26% |
12% |
9% |
7% |
6% |
| Grondexploitatie |
2% |
2% |
-1% |
0% |
0% |
0% |
| Structurele exploitatieruimte |
6% |
3% |
0% |
-2% |
-2% |
-0% |
| Belastingcapaciteit |
94% |
87% |
87% |
- |
- |
- |
Netto schuldquote / Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen
Bij de Netto schuldquote worden de netto schulden afgezet tegen het totaal saldo van baten. Hoe hoger het percentage des te groter is de druk van schulden (rentelasten) op de exploitatie. Een hoge schuldendruk heeft niet alleen invloed op de exploitatie maar geeft ook minder mogelijkheden om geld te lenen in geval van investeringen of financiële stress. Een lage schuldquote maakt de gemeente financieel weerbaar. Om inzicht te verkrijgen in hoeverre er sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel in- en exclusief doorgeleende gelden weergegeven. De VNG adviseert om de schuldquote binnen de 100% te houden. De signaalwaarde voor de netto schuldquote bedraagt 130%, bij deze signaalwaarde is sprake van een relatief hoge schuldendruk.
De netto schuldquote laat een stijgende lijn zien in de komende jaren. De stijging komt voornamelijk op het conto van stijgende vaste schulden. De vaste schulden stijgen door de geplande investeringen en de teruglopende resultaten. De geplande investeringen worden gefinancierd vanuit vreemd vermogen.
Solvabiliteitsratio
Bij de solvabiliteitsratio wordt het eigen vermogen van de gemeente afgezet tegen het balanstotaal. Feitelijk vertelt deze ratio hoe groot het deel van de bezittingen is dat gefinancierd is met eigen vermogen (positief resultaat vanuit het verleden). De solvabiliteitsratio daalt wanneer er ofwel meer vreemde vermogen (leningen) worden aangetrokken of er sprake is van verliesjaren (afname eigen vermogen). Een hoge solvabiliteitsratio maakt de gemeente financieel weerbaar omdat zij verliesjaren op kan vangen en in staat is om indien nodig investeringen te financieren met vreemd vermogen. De VNG adviseert om de solvabiliteit boven de 20% te houden. De signaalwaarde voor de solvabiliteit bedraagt 0%, bij deze signaalwaarde is sprake van een lage solvabiliteitsratio.
De solvabiliteitsratio van de gemeente Dantumadiel daalt de komende jaren tot onder de geadviseerde 20% maar blijft boven de signaalwaarde van 0%. In de voorliggende begroting stijgt het balanstotaal fors als gevolg van investeringen in activa. Daarnaast daalt het eigenvermogen de komende jaren als gevolg van onttrekkingen en negatieve resultaten. Deze twee bewegingen tezamen zorgen voor een dalende solvabiliteit.
Grondexploitatie
Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (waarde van de grond) is ten opzichte van het totaal saldo van baten. Hoe minder grond een gemeente verkoopt, hoe hoger de grondpositie en hoe hoger de boekwaarde. Een grondexploitatie van 10% of hoger wordt beschouwd als kwetsbaar. Een laag percentage en in sommige jaren negatief, zoals door de jaren heen het geval is, betekent dat de grondposities van de gemeente beperkt zijn.
Het aandeel van de grondexploitaties is dalend. De daling van de voorraadwaarde is het gevolg van een aantal grondexploitaties met hoge opbrengsten in de komende jaren. In latere jaren volgen voor deze grondexploitaties nog relatief hoge lasten. De voorraadwaarde daalt als gevolg van deze mutaties.
Structurele exploitatieruimte
Bij deze ratio wordt het structurele resultaat (resultaat minus incidentele baten en lasten) afgezet tegen het totaal saldo van baten. Een positief structureel resultaat laat zien dat er genoeg baten zijn om de lasten nu en in de toekomst te dekken. Een hoge ratio is een positief signaal voor de toekomstige houdbaarheid. Vanzelfsprekend is de signaalwaarde hier 0%.
De structurele exploitatieruimte is voor het begrotingsjaar 2027 licht positief. In 2028 en 2029 is sprake van een negatieve exploitatieruimte. Dit is voornamelijk het gevolg van dalende inkomsten uit het gemeentefonds en stijgende kapitaallasten (MFC Feanwâlden). In 2030 stijgt de omvang van het gemeentefonds weer en komen de baten en de lasten weer in balans.
Belastingcapaciteit
Bij de berekening van de belastingcapaciteit worden de woonlasten (OZB, Riool- en afvalstoffenheffing) in de gemeente Dantumadiel afgezet tegen het landelijk gemiddelde (Bron: COELO). Hierbij is een lage belastingcapaciteit positief omdat er bij een lage belastingcapaciteit nog ruimte is om belastingen te verhogen en op die manier de inkomsten van de gemeente te verhogen. Deze ruimte maakte de gemeente financieel weerbaar in geval verliesjaren.
De begrote belastingcapaciteit is, ondanks de stijging in de afvalstoffenheffing en rioolheffing, ongewijzigd ten opzichte van 2026. De landelijke woonlasten stijgen in een gelijk tempo aan die van de gemeente Dantumadiel. De stijging van de kosten bij de gemeente Dantumadiel zit voornamelijk op de heffingen en in mindere mate op de OZB. Landelijk daarentegen zien we ook een stijging in de OZB die hoger is dan de inflatie.